DOSSIER 08

Heilige Scarabeeën

Gepubliceerd op 3 min lezenBijgewerkt op
A rhinoceros beetle on mossy bark, its horn raised

De scarabee is een keverinsect met een vaak rond lichaam, 3 paar poten, 2 knotsvormige antennes en 2 paar vleugels, waarvan één paar bestaat uit stevige dekschilden die het tweede paar vleugels bedekken waarmee hij vliegt.

Ze leggen hun eitjes in de grond. Scarabeeën hebben een min of meer lange levenscyclus, naargelang de soort. De larven blijven tijdens hun ontwikkeling in de bodem of in rottend materiaal (dood hout, compost...) en komen pas als volwassen dier tevoorschijn.

Scarabeeën zijn polyfaag en naargelang de soort kunnen ze als larve en als volwassen dier verschillende voorkeuren hebben; ze kunnen fytofaag, frugivoor, rizofaag, coprofaag of saproxylofaag zijn. Sommige soorten duwen bijvoorbeeld een bal uitwerpselen voort waarvan ze zich voeden en waarin ze hun eitjes leggen voor ze hem begraven. Zo hebben de larven bij hun geboorte al voedsel. In wat is uitgescheiden vindt de scarabee het voedsel dat hij nodig heeft om te overleven, dankzij een darmstelsel waarvan de precisie, de fijnheid en een ongelooflijke gevoeligheid die van eender welk zoogdier overtreffen.

Uit die uitwerpselen haalt de scarabee de juiste stof om dat prachtige pantser te maken waar hij om bekendstaat en dat ons oog ontroert: het jadegroen van de scarabee uit China, het purperrood van de scarabee uit Afrika, het gitzwart van de scarabee uit Europa en de schat van de gouden scarabee, mythischer dan alle andere, onvindbaar, mysterie der mysteries.

Scarabeeën zijn de dieren die het grootste veelvoud van hun eigen gewicht kunnen dragen. De neushoornkever houdt het record en kan tot 850 keer zijn gewicht dragen. Als embleem van de koninklijke macht was de scarabee vertrouwd voor de oude Egyptenaren.

Bij de mummificatie nam hij zelfs de plaats in van het hart van de overledene. Om de betekenis van dat vreemde geloof te vatten, volstaat het misschien om het dier van dichtbij te bekijken. En zijn kop te ontdekken, in de vorm van een stralende halve schijf, als een zonsopgang, die het eeuwige nieuwe begin oproept.

Voor sjamanen is de Scarabee een inspirerende totem. Hij loopt over de aarde, kan vliegen en zich lange tijd ingraven. Zo heeft hij, net als de sjamanen, door zich in te graven de macht om de onderwerelden te ontmoeten. De werelden van het onbewuste, van de psyche, van de verdrongen driften; hij kan vliegen om de bovenwerelden te bezoeken en de middenwereld, de wereld van de aardse werkelijkheid. Daarom draagt men die krachtige totem al meer dan tienduizend jaar als amulet of als juweel van jade, parelmoer of lapis lazuli.

BIOMIMICRY

De kever uit de woestijn van Namibië heeft een techniek ontwikkeld om te drinken. Dankzij zijn pantser met hydrofiele bulten, afgewisseld met hydrofobe holtes, en wanneer de mist opkomt boven de woestijn, gaat de kever in de richting van de wind staan. De mist vormt waterdamp die zich op de bulten concentreert en zo druppels vormt. Die glijden beetje bij beetje naar de mond van de kever.

Na die waarneming kregen de twee Engelse zoölogen, Andrew Parker en Chris Laurence, het idee om dauwvangnetten te maken die deze techniek nabootsen, om zo water op te vangen, dat op sommige plaatsen op aarde een steeds zeldzamere hulpbron wordt.

Vegavision

Alle artikelen